Atravmatik dalak rüptürü

Özet

Yakın zamanda darbe almamış, sol üst kadran ağrısı veya açıklanamayan hemoperitoneumu olan hastada enfeksiyon, hematolojik malignite, koagülopati, vasküler hastalık ve nadiren normal dalakta spontan rüptür düşünülmelidir. Hemodinamik olarak görüntülemeye uygun hastada kontrastlı BT, kapsül-parankim yırtığını, kanın kaynağını, aktif kanamayı ve altta yatan dalak hastalığını birlikte gösterir. Travma öyküsünün olmaması tanıyı dışlamaz; kanama odağının dalak olduğunun erken tanınması klinik önceliklerin doğru belirlenmesini sağlar. Aktif damar dışı kontrast ekstravazasyonu arteriyel fazdan venöz faza ilerleyebilir; yaygın dalak infiltrasyonu veya çok odaklı hipoatenüe lezyonlar altta yatan neoplastik hastalığı düşündürebilir.

Faz ve pencere

Kontrastsız

Perisplenik ve intraperitoneal kan, çevre sıvıdan daha yüksek atenüasyonlu veya pıhtılaşmaya bağlı heterojen görünür; dalak çevresindeki en yoğun pıhtı kanama odağına komşu olabilir. Kontrastsız seri kanın yayılımını gösterir, aktif ekstravazasyonu göstermez.

Arteriyel tanısal

Parankim ya da kapsül yırtığı çevresinde damar yoğunluğunda, damar dışına taşan kontrast odağı aktif kanamayı düşündürür; odak damar dalıyla bağlantılıysa psödoanevrizma olasılığı ayrıca değerlendirilir.

Portal tanısal

Hemoperitoneumun dağılımı, perisplenik hematom, parankim içi yırtık ve dalak içindeki odakların kontrastlanma paterni değerlendirilir; arteriyel fazdaki ekstravazasyonun büyüyüp yayılması aktif kanama lehinedir.

Gecikmiş tanısal

Seçilmiş olgularda kontrast göllenmesinin genişleyip yayılması devam eden kanamayı, sınırlı ve şekli korunan kontrast kesesi ise içerilmiş vasküler yaralanmayı destekler.

Önerilen pencereler: Batın (G 400 / M 50), Karaciğer (G 150 / M 30), Anjiyo (G 600 / M 150).

BT bulguları

• Kapsül-parankim yırtığı — dalak yüzeyine ulaşan düzensiz lineer hipodens yarık; subkapsüler hematom komşuluğunda kapsül konturu bozulabilir.
• Perisplenik hematom — dalağı çevreleyen, kapsül dışı komşu alanda izlenen kan koleksiyonu.
• Hemoperitoneum — perisplenik alandan parakolik oluğa ve pelviste bağımlı alanlara uzanan serbest sıvı veya pıhtı; en yoğun pıhtı çoğu kez kaynağa yakın bulunur.
• Aktif kontrast ekstravazasyonu — parankim veya hilus bölgesinde kontrastlı BT ile görülen, damar dışına yayılan yüksek atenüasyonlu kontrast odaklarıdır.
• Psödoanevrizma — arteriyel fazda arterle aynı yoğunlukta, sınırlı yuvarlak kontrast kesesi; seri fazda serbest ekstravazasyon gibi yayılmaz.
• Altta yatan splenomegali veya infiltrasyon — yaygın büyüme, infiltratif görünüm ya da çok odaklı hipoatenüe lezyonlar, özellikle hematolojik veya neoplastik hastalık zeminini düşündürür.
• Eşlik eden splenik damar trombozu veya infarkt — damar dolum kusuru ya da bölgesel parankim kontrast kaybı eşlik eden vasküler/parankimal bulgudur; infarkt kanama ve rüptürle komplike olabilir.

Normalde

Normal dalakta kapsüler kontur kesintisizdir ve portal fazda parankim homojen kontrastlanır.. Sol üst kadranda dalak hilusunu, kapsülü, subkapsüler alanı ve komşu peritoneal boşluğu izleyerek yırtıkla kanın mekânsal devamlılığını ve pelviste ek sıvı olup olmadığını kıyaslayın.

Ayırıcı tanı

Rüptüre karaciğer kitlesi

kanama odağı karaciğer parankimindeki kitle veya kapsül kesintisine komşudur; dalak hilusu ve kapsülü sağlam olabilir.

Rüptüre renal anjiyomiyolipom

perirenal hematom ve makroskopik yağ içeren böbrek kitlesi kan kaynağını gösterir.

Rüptüre visseral arter anevrizması

kontrast kesesi splenik arter, çölyak dalı veya başka arterle devamlıdır; parankim yırtığı olmadan hemoperitoneum gelişebilir.

Jinekolojik hemoperitoneum

pelviste kanama odağı over veya gebelik ürünleri çevresindedir; dalak kapsülü ve parankimi intaktır.

Dalak infarktı

damar dağılımına uyan kama biçimli kontrast kaybı görülür; kapsül dışına kanama yoksa rüptürden ayrılır.

Tuzaklar

• Travma öyküsü yok diye dalak rüptürünü dışlama; enfeksiyon, hematolojik hastalık, koagülopati ve ilaç öyküsü ile dalak parankimini birlikte incele.
• Kontrastsız serideki yüksek atenüasyonlu kanı aktif ekstravazasyon sanma; aktif kanama ancak kontrastlı fazlarda damar dışı kontrast ve fazlar arası büyüme ile değerlendirilir.
• Hemoperitoneumun yalnız pelviste görülmesi kaynağı yanıltabilir; en yoğun pıhtı ve dalak çevresindeki kan dağılımını yukarıdan aşağıya takip et.
• Dalak çevresindeki yuvarlak kontrast odağını otomatik olarak aktif kanama sayma; sınırlı kese ve fazlar boyunca şekil değişimi psödoanevrizma ile ekstravazasyonu ayırır.

Kendini dene

1. Travma öyküsü olmayan hastada dalak kapsülüne ulaşan yarık, perisplenik pıhtı ve pelviste kan var. En uygun tanı hangisidir?

   • Atravmatik dalak rüptürü
   • Dalak infarktı
   • Dalak apsesi
   • Rüptüre renal anjiyomiyolipom
   Cevabı göster

   Atravmatik dalak rüptürü. Kapsül-parankim yarığı ve dalak çevresinden pelvise uzanan kan, travma öyküsü olmasa da dalak rüptürünü gösterir. İnfarkt kama biçimli kontrastlanmayan alandır; apse koleksiyonu çevresel duvar kontrastlanması gösterebilir; rüptüre renal anjiyomiyolipomda makroskopik yağ içeren kitle ve perirenal hematom böbrek kaynaklı kanamayı düşündürür.

2. Arteriyel fazda dalak içinde yuvarlak, arter yoğunluğunda kese görülüyor ve portal fazda boyutu sabit kalıyor. En olası bulgu nedir?

   • Psödoanevrizma
   • Aktif ekstravazasyon
   • Dalak kisti
   • İnfarkt
   Cevabı göster

   Psödoanevrizma. Arterle benzer yoğunlukta sınırlı kese ve fazlar arasında sabit şekil içerilmiş vasküler yaralanma/psödoanevrizma lehinedir. Aktif ekstravazasyon genellikle sonraki fazda büyür ve yayılır; basit kist kontrastlanmaz; infarkt kontrastlanmayan parankim alanıdır.

İlgili konular

• Künt dalak yaralanması: hematom ve laserasyon (AAST)
• Dalakta aktif kontrast ekstravazasyonu
• Travma sonrası splenik psödoanevrizma

Kaynaklar

Bu sayfadaki 40 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 8 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-09).

1. Atraumatic splenic rupture, an underrated cause of acute abdomenlink.springer.com
2. Imaging findings of splenic emergencies: a pictorial reviewlink.springer.com
3. Beyond trauma: a case-based imaging review of spontaneous splenic rupturefrontiersin.org
4. Spectrum of Renal Angiomyolipoma with Radiologic-Pathologic Correlationpubs.rsna.org
5. Computed tomography of the spleen: how to interpret the hypodense lesionlink.springer.com
6. Akute nekrotisierende Pankreatitis mit hämorrhagischem Schock bei sekundärer Milzruptur: Ein Fallbericht und Literaturübersichtpmc.ncbi.nlm.nih.gov
7. Spontaneous splenic rupture: case report and review of literaturepmc.ncbi.nlm.nih.gov
8. Cocaine-associated hemoperitoneum following atraumatic splenic rupture: a case report and literature reviewpmc.ncbi.nlm.nih.gov
9. Splenic Rupture Secondary to Vascular Ehlers–Danlos Syndrome Managed by Coil Embolization of the Splenic Arterypmc.ncbi.nlm.nih.gov
10. Splenic Rupture as the First Manifestation of Babesia Microti Infection: Report of a Case and Review of Literaturepmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. Non-traumatic splenic rupture in a patient with human granulocytic anaplasmosis and focused review of the literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
12. CT of spontaneous atraumatic splenic rupture: etiologies and imaging findings.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Splenic Rupture Secondary to Vascular Ehlers-Danlos Syndrome Managed by Coil Embolization of the Splenic Artery.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. [Acute necrotizing pancreatitis with hemorrhagic shock in secondary splenic rupture: a case report and literature review].pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Spontaneous splenic rupture in a patient with congenital factor XIII deficiency: A case report and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. [Not Available].pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. A case of splenic rupture a week after appendectomy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Spontaneous Splenic Rupture in Malaria Patients: Two Case Reports.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Atraumatic splenic rupture associated with apixaban.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Spontaneous splenic rupture during infection of cytomegalovirus. A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Atraumatic splenic rupture: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Acute pancreatitis complicated with splenic rupture: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Atraumatic splenic rupture secondary to Epstein-Barr virus infection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Prognostic Factors of Mortality and Clinical Characteristics of Patients Surgically Treated for Blunt Liver Injury-A Single-Center Experience.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Galectin-9^high Neutrophils Exacerbate Radiation-Induced Frailty.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Guidelines for Enhanced Recovery After Trauma and Intensive Care (ERATIC): Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) Society and International Association of Trauma Surgery and Intensive Care (IATSIC) Recommendations: Paper 1: Initial Care-Pre and Intraoperative Care Until ICU, Including Non-Operative Management.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Computed tomography of pediatric abdominal trauma: optimizing utilization and enhancing diagnostic interpretation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Radiological Assessment After Pancreaticoduodenectomy for a Precision Approach to Managing Complications: A Narrative Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Visceral Arterial Pseudoaneurysms-A Clinical Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. It must be mono: An atypical case of splenic rupture.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. Spontaneous Splenic Rupture Associated With Cytomegalovirus Infection: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Atraumatic Splenic Rupture as the Sole Manifestation of Infectious Mononucleosis: A Case Report and Literature Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.