Künt dalak yaralanması: hematom ve laserasyon (AAST)

Özet

Künt travma sonrası sol alt kot kırığı, sol üst kadran bulguları veya hemoperitoneum dalak yaralanması açısından incelemeyi gerektirir. Kontrastlı çok kesitli BT, subkapsüler ve intraparenkimal hematomu, laserasyon derinliğini, devaskülarizasyonu ve damar hasarını göstererek yaralanmanın AAST 2018 görüntüleme derecesini belirlemeye yardım eder. Arteriyel ve portal venöz görüntüler küçük psödoanevrizma ile aktif kanama ayrımını ve parankim perfüzyonunu tamamlar. AAST 2018 derecelendirmesinde parankim yaralanması, vasküler yaralanma ve aktif kanamanın kapsülle sınırlı mı yoksa dalak dışına mı uzandığı ayrı ayrı dikkate alınır.

Faz ve pencere

Kontrastsız

Kontrastsız BT’de subkapsüler, intraparenkimal veya perisplenik hematom artmış atenüasyonlu koleksiyon olarak görülebilir. Bu faz damar yaralanmasını ve aktif kanamayı tek başına göstermez.

Arteriyel tanısal

Parankim içi veya perisplenik damar yoğunluğunda odak, arter dalı kesintisi, psödoanevrizma ve aktif ekstravazasyon aranır; hemoperitoneumla ilişkisi kaydedilir.

Portal tanısal

Laserasyonlar hipodens lineer/dallanmış yarık, hematomlar sınırlı kan birikimi, infarkt/devaskülarizasyon ise kontrastlanmayan parankim alanları şeklinde değerlendirilir. Kontrast odağının zaman içinde büyümesi veya peritoneal alana yayılması aktif ekstravazasyon lehinedir.

Önerilen pencereler: Batın (G 400 / M 50), Karaciğer (G 150 / M 30), Anjiyo (G 600 / M 150).

BT bulguları

• Subkapsüler hematom — kapsül altında hilal biçimli kan koleksiyonu, dalak konturunu içeri doğru basabilir.
• İntraparenkimal hematom — parankim içinde sınırlı, yuvarlak veya düzensiz kan odağı; kontrastlı fazda çevre dokudan farklı atenüasyon gösterir.
• Laserasyon — yüzeyden parankime ilerleyen keskin veya dallanan hipodens yarık; derinliği ve kapsüle ulaşıp ulaşmadığı belirtilir.
• Parankim devaskülarizasyonu — segmental ya da yaygın kontrastlanmayan alan; hilus veya segmental damar yaralanmasıyla eşleşebilir.
• İçerilmiş vasküler yaralanma — arteriyel fazda kan havuzuyla aynı yoğunlukta sınırlı psödoanevrizma veya arteriyovenöz fistül odağı.
• Aktif kanama — yırtık içinde ya da dışında düzensiz damar dışı kontrast odağı; odağın zaman içinde büyümesi veya peritoneal alana yayılması aktif ekstravazasyon lehinedir.
• Hemoperitoneum — perisplenik pıhtı veya intraperitoneal kan görülebilir; hemoperitoneumun miktarı ve yayılımı yaralanma bulgusundan ayrı kaydedilir.
• Eşlik eden yaralanmalar — sol alt kotları, sol böbrek/adrenal bölgeyi, diyaframı ve pankreas kuyruğu çevresini ayrıca gözden geçirin.

Ölçütler ve sınıflamalar

AAST Organ Injury Scale — dalak, 2018 revizyonu

I: subkapsüler hematom yüzeyin <%10'u, kapsül yırtığı veya parankim laserasyonu <1 cm. II: subkapsüler hematom %10–50, intraparenkimal hematom <5 cm veya laserasyon 1–3 cm. III: subkapsüler hematom >%50, rüptüre subkapsüler/intraparenkimal hematom, intraparenkimal hematom ≥5 cm veya laserasyon >3 cm. IV: dalak vasküler yaralanması ya da kapsül içinde sınırlı aktif kanama; segmental/hiler damar hasarıyla >%25 devaskülarizasyon. V: dalak dışına peritona uzanan aktif vasküler kanama veya parçalanmış dalak. Birden çok derece I/II yaralanmada bir derece artırılır; en çok derece III verilir.

Normalde

Normal dalak portal venöz fazda homojen kontrastlanır ve kapsüler konturu kesintisizdir. Arteriyel fazdaki çizgili/geçici heterojen kontrastlanma fizyolojik olabilir; yaralanma değerlendirmesinde portal venöz görünümle karşılaştır.

Ayırıcı tanı

Dalak infarktı

kontrastlı BT'de kontrastlanmayan dalak lezyonu olarak görülebilir. Travmatik hematom/laserasyonla ayrım klinik bağlam ve diğer travma bulgularıyla yapılır.

Dalak kisti

düzgün sınırlı, su dansitesinde ve kontrastlanmayan yapı kistik lezyonu düşündürür; travma bulgularıyla birlikte yorumlanır.

Dalak apsesi

düşük atenüasyonlu merkez, çevresel duvar kontrastlanması ve bazen gaz görülebilir; bu patern travmatik çizgisel laserasyondan ayrılmasına yardım eder.

Dalak içindeki travma dışı solid kitle

kontrastlanan solid bileşen ve farklı fazlardaki lezyon paterni travmatik hematomdan ayrımı destekler; klinik bağlam gerekir.

Aksesuar dalak, ana dalakla aynı görüntüleme/kontrastlanma özelliklerini taşıyan sınırlı ayrı bir odak olabilir; lobülasyon ve çentikler travmatik laserasyonu taklit edebilir.

Tuzaklar

• Travma BT'sinde yalnız portal faz varsa küçük psödoanevrizma seçilemeyebilir; arteriyel fazı veya uygun çok fazlı seriyi ayrıca değerlendir.
• Arteriyel fazda normal geçici parankim heterojenliği infarkt/devaskülarizasyonu taklit edebilir; portal fazdaki kalıcı kontrast kaybını doğrula.
• AAST 2018'de damar yaralanması ve kanamanın kapsül dışına uzanması dereceyi belirler; yalnız laserasyon derinliğine bakarak nihai derece verme.
• Serbest sıvının kaynağını değerlendirirken perisplenik pıhtı/kontrast ekstravazasyonu ile diğer karın içi yaralanmaları birlikte ara.

Kendini dene

1. Künt travmada subkapsüler hematom yüzeyin yaklaşık üçte birini kaplıyor; intraparenkimal hematom 5 cm'den küçük. Bu hematom ölçütü hangi AAST 2018 derecesine uyar?

   • AAST derece I
   • AAST derece II
   • AAST derece III
   • AAST derece IV
   Cevabı göster

   AAST derece II. Subkapsüler hematomun yüzeyin %10–50’sini kaplaması derece II ölçütüdür. Derece I <%10; derece III, >%50 subkapsüler hematom, rüptüre subkapsüler veya intraparenkimal hematom, intraparenkimal hematom ≥5 cm ya da >3 cm derinliğinde laserasyon ölçütlerinden biriyle belirlenir. Derece IV vasküler yaralanma, kapsül içinde sınırlı aktif kanama ya da >%25 devaskülarizasyon içerir.

2. Dalak laserasyonuna ek olarak arteriyel fazda psödoanevrizma ve kapsül içinde sınırlı kanama var; peritona yayılım yok. AAST 2018 sınıfı hangisidir?

   • AAST derece II
   • AAST derece III
   • AAST derece IV
   • AAST derece V
   Cevabı göster

   AAST derece IV. Psödoanevrizma vasküler yaralanmadır ve kapsül içinde sınırlı aktif kanama AAST 2018 derece IV'e girer. Derece V için aktif kanamanın dalak dışına peritona uzanması veya parçalanmış dalak gerekir.

İlgili konular

• Dalakta aktif kontrast ekstravazasyonu
• Travma sonrası splenik psödoanevrizma
• Atravmatik dalak rüptürü

Kaynaklar

Bu sayfadaki 50 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 18 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-09).

1. Organ injury scaling 2018 update: Spleen, liver, and kidneygeiselmed.dartmouth.edu
2. Organ Injury Scale Revisions (2018-)aast.org
3. Grading Abdominal Trauma: Changes in and Implications of the Revised 2018 AAST-OIS for the Spleen, Liver, and Kidneypubs.rsna.org
4. Splenic trauma: WSES classification and guidelines for adult and pediatric patientslink.springer.com
5. Computed tomography of the spleen: how to interpret the hypodense lesionlink.springer.com
6. Imaging findings of splenic emergencies: a pictorial reviewlink.springer.com
7. Spectrum of Heterotopic and Ectopic Splenic Conditionspubs.rsna.org
8. Presentation and Management of High-Grade Pancreatic Injuries: Case Seriespmc.ncbi.nlm.nih.gov
9. Patient selection in non-operative blunt splenic injury management: A comparative evaluation of MDCT grading systemspmc.ncbi.nlm.nih.gov
10. Emergency liver transplantation combined with multivisceral resection after severe abdominal trauma: a case reportpmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. Spontaneous Splenic Rupture Associated With Cytomegalovirus Infection: A Case Reportpmc.ncbi.nlm.nih.gov
12. Severe Splenic Rupture After Minor Blunt Trauma in a Patient With an Epidermoid Splenic Cyst: A Case Reportpmc.ncbi.nlm.nih.gov
13. Splenic injury during colonoscopy: modern treatment approach and splenic salvage.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Blunt splenic injury: Assessment of follow-up CT utility using quantitative volumetry.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Interrater Agreement of CT Grading of Blunt Splenic Injuries: Does the AAST Grading Need to Be Reimagined?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. A rare mechanism of delayed splenic rupture following the nonoperative management of blunt splenic injury in a child.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Liquid biopsy in organ damage: introduction of an innovative tool for assessing the complexity of blunt splenic injury.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Computed tomography of pediatric abdominal trauma: optimizing utilization and enhancing diagnostic interpretation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Imaging and clinical features of intra-abdominal injuries in children with suspected physical abuse.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Long-term safety and effectiveness of the "OptEase" vena cava filter.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Infarcts and ischemia in the abdomen: an imaging perspective with an emphasis on cross-sectional imaging findings.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Multisystem Imaging Manifestations of COVID-19, Part 2: From Cardiac Complications to Pediatric Manifestations.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Presentation and Management of High-Grade Pancreatic Injuries: Case Series.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Severe Splenic Rupture After Minor Blunt Trauma in a Patient With an Epidermoid Splenic Cyst: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Emergency liver transplantation combined with multivisceral resection after severe abdominal trauma: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Underlying thrombotic conditions in patients with splenic infarction: a 10-year retrospective analysis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Splenic infarction after endoscopic glue injection for gastric varices: proportion, exploratory correlates, and clinical outcomes from a propensity score-matched analysis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Simultaneous Renal and Splenic Infarctions Associated with Newly Diagnosed Atrial Fibrillation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Giant chronic splenic infarction mimicking splenic neoplasm in a patient with rheumatic heart disease: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Splenic Marginal Zone Lymphoma as a Vascular-Appearing Mass in a Patient With Sustained Virologic Response to Hepatitis C Therapy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. Multimodal imaging features to diagnose abdominal complications of sickle cell disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.