Torakolomber faset kırığı/çıkığı

Özet

Torakolomber faset kırığı veya çıkığı posterior eleman yaralanmasıdır ve fleksiyon-distraksiyon ya da rotasyon/yer değiştirme örüntülerine eşlik edebilir. İnce kesitli kontrastsız BT, eklem yüzlerinin yer değiştirmesini, kilitli faseti ve kemik fragmanlarının kanala uzanımını kemik ayrıntısıyla ortaya koyar. Faset aralığı genişlemesi, faset subluksasyonu/çıkığı veya çıplak faset BT’de posterior ligamentöz kompleks yaralanmasını düşündüren dolaylı işaretlerdir; bağlar BT’de doğrudan görüntülenemez. Yalnız vertebra korpusuna odaklanmak posterior yaralanmanın kapsamını ve kanal içindeki fragmanı gözden kaçırabilir.

Okuma sırası

1. sağ ve sol faset eklemleri. Aksiyel kesitte laminaların hemen ön-yanındaki sağ ve sol faset çiftlerini bul; yaralı tarafta eklem yüzlerinin karşılıklı temas edip etmediğini belirle.
2. üst ve alt artiküler çıkıntılar. Parasagittal planda aynı eklemi izleyin: kranial vertebranın inferior artiküler çıkıntısının kaudal vertebranın superior artiküler çıkıntısıyla ilişkisini ve öne/arkaya yer değiştirme ya da yukarı atlama olup olmadığını değerlendirin.
3. artiküler faset ve komşu posterior ark. Faset kenarındaki keskin kortikal basamağı eklem boşluğuna doğru izle; parçanın lamina veya pedikül ile devamlılığını koruyup korumadığını kesitler arasında karşılaştır.
4. vertebral segment ve spinal kanal. Korpusların birbirine göre dönmesini ve spinal kanalın arka-yan konturunu kontrol et; kanal içine taşan kemik parçasının yerini ve eşlik eden kanal daralmasını yaralanma haritasına ekle.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

Kemik algoritmalı ince kesit aksiyel görüntüler ile sagittal ve koronal rekonstrüksiyonlarda fasetlerin örtüşmesi, eklem aralığının açılması, kilitli/perched konum ve artiküler fragman görülür; aynı seviyedeki vertebral rotasyon ve kanal içi kemik parça da izlenir. Faset kemik hizasını tanımak için kontrast fazı gerekmez.

Önerilen pencereler: Kemik (G 1800 / M 400), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Sağ ve sol artiküler yüzlerin normal karşılıklı örtüşmesinin kaybolması veya eklemden ayrılması
• Üst artiküler çıkıntının karşı fasetin üzerinden atladığı perched ya da kilitlenmiş eklem görünümü
• Aksiyel kesitte artiküler yüzün boşta kaldığı 'naked facet' görünümü; faset distraksiyonunu düşündürür
• Üst veya alt artiküler çıkıntıda keskin kortikal kırık ve eklem aralığına yer değiştirmiş fragman
• Faset kırığının pedikül, pars interartikülaris ya da laminaya uzanması
• Faset uyumsuzluğuna eşlik eden korpus rotasyonu, translasyon veya spinöz çıkıntının orta hattan sapması
• Kanal konturunu daraltan posterior kemik fragmanı ve eşlik eden kanal daralması.

Ölçütler ve sınıflamalar

AO Spine torakolomber yaralanma sınıflaması

İzole spinöz çıkıntı, transvers çıkıntı veya lamina kırığı AO A0 örnekleri olabilir. Faset kırığı/çıkığı tek başına alt tip belirlemez: posterior gergi bandı hasarı B, translasyon veya belirgin segmental yer değiştirme C örüntüsünü düşündürür; faset düzeyi ve tüm hareket segmenti birlikte sınıflanır.

Normalde

Normal seviyede üst ve alt artiküler çıkıntıların eklem yüzleri düzgün kortike, karşılıklı ve sağ-sol benzer konumdadır; komşu vertebraların fasetleri de aynı yönelim sürekliliğini korur. Travmalı seviyeyi karşı taraf ve hemen üst-alt düzeyle kıyaslayıp temasın kaybolduğu yeri, eklemdeki basamaklanmayı ve fasetle birlikte dönen korpusun yönünü göster.

Ayırıcı tanı

Faset artrozu

eklem kenarlarında osteofit ve subkondral sklerozla birlikte kronik eklem aralığı daralması görülür.

Dejeneratif faset kayması

faset ve disk dejenerasyonu segmental instabilite ve yer değiştirmeye eşlik edebilir.

Pars interartikülaris kırığı

defekt faset ekleminin kendisinden çok pars köprüsündedir; eklem yüzleri yerinde kalabilir.

Translasyonel kırık-çıkık

faset hasarına ek olarak vertebra korpuslarının arka/ön kortikal hizası da segment boyunca bozulur.

Faset kenarı osteofiti

dejeneratif faset ekleminde osteofit ve skleroz görülebilir; travmatik faset kırığında artiküler fragmanların yeri ve uzanımı BT’de değerlendirilir.

Tuzaklar

• Faset örtüşmesini aksiyel görüntüye ek olarak sagittal ve koronal rekonstrüksiyonlarda doğrulayın; tek düzlemdeki görünümle sınırlı kalmayın. Çıplak faset, PLC yaralanması için dolaylı bir BT işaretidir; tek başına bağ kopuşunu kanıtlamaz.
• Kilitlenmiş ya da çıkık fasete eşlik eden kırık fragmanlarını, kemik devamlılığını eklem kenarı boyunca komşu kesitlerde izleyerek ve sagittal-koronal rekonstrüksiyonlarla değerlendirin.
• BT'de faset aralığının açılması posterior ligamentöz kompleks yaralanmasını düşündürür, fakat bağ kopuşunu tek başına kanıtlamaz; klinik şüphe sürüyorsa BT'nin yumuşak doku sınırını belirt.

Kendini dene

1. Aksiyel BT’de kranial vertebranın inferior artiküler çıkıntısı, kaudal vertebranın superior fasetiyle örtüşmüyor ve eklem yüzü açıkta kalıyor. Bu görünümün adı nedir?

   • Çıplak faset bulgusu
   • Faset artrozu
   • Pars interartikülaris defekti
   • Schmorl nodülü
   Cevabı göster

   Çıplak faset bulgusu. Kranial vertebranın inferior fasetinin kaudal superior faset üzerinde örtüşmesini kaybedip aksiyelde açıkta kalması çıplak faset bulgusudur. Bu görünüm fleksiyon-distraksiyon yaralanmasını düşündürür ancak tek başına PLC kopuşunun kanıtı değildir.

2. Bir hastada faset yüzleri düzgün hizalı; eklem kenarları kalın ve yoğun, eklem aralığı incelmiş. Görünüm hangi süreci destekler?

   • Faset artrozu
   • Akut faset çıkığı
   • Pars kırığı
   • Posterior ark distraksiyonu
   Cevabı göster

   Faset artrozu. Faset artrozunda BT’de eklem aralığı daralması, skleroz ve osteofit oluşumu görülebilir. Travmatik çıkıkta fasetler sublukse veya disloke olur; pars defekti faset ekleminden ayrı bir kemik hattındadır.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 40 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 11 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. CT of facet distraction in flexion injuries of the thoracolumbar spine: the naked facetpmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. CT of facet distraction in flexion injuries of the thoracolumbar spine: the naked facetpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
3. Imaging evaluation of traumatic thoracolumbar spine injuries: Radiological reviewwjgnet.com
4. Imaging evaluation of traumatic thoracolumbar spine injuries: Radiological reviewpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
5. Posterior Ligamentous Complex Injuries of the Thoracolumbar Spine: Importance and Surgical Implicationspmc.ncbi.nlm.nih.gov
6. AO Spine thoracolumbar injury classification systemsurgeryreference.aofoundation.org
7. AO Spine Thoracolumbar Injury Classification Systemmedia.aofoundation.org
8. Classifications in Brief: AO Thoracolumbar Classification Systempmc.ncbi.nlm.nih.gov
9. ACR Appropriateness Criteria Acute Spinal Trauma: 2024 Updatepubmed.ncbi.nlm.nih.gov
10. Appropriateness criteria: Suspected Spine Traumaradiologyinfo.org
11. A Proposal for a Standardized Imaging Algorithm to Improve the Accuracy and Reliability for the Diagnosis of Thoracolumbar Posterior Ligamentous Complex Injury in Computed Tomography and Magnetic Resonance Imagingpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
12. Evolution of lumbar degenerative spondylolisthesis with key radiographic featurespubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Lumbar Facet Joint Disease: What, Why, and When?pmc.ncbi.nlm.nih.gov
14. Lumbar Facet Joint Disease: What, Why, and When?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Spondylolysis studied with computed tomographypubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Spondylolysis studied with computed tomographypubs.rsna.org
17. Anatomy and pathology of facet jointpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. High-energy traumatic spondyloptosis at T8–T9 with complete spinal cord injury: a case reportpmc.ncbi.nlm.nih.gov
19. Spontaneous L4/L5 Dislocation Associated With Diffuse Idiopathic Skeletal Hyperostosis in a Young Patient With Severe Obesity: A Case Reportpmc.ncbi.nlm.nih.gov
20. Subaxial cervical spine fractures with facet joint dislocation: Surgical management, technique, and results in a retrospective series of 36 patientspmc.ncbi.nlm.nih.gov
21. Traumatic thoracolumbar spine injuries: what the spine surgeon wants to know.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Predictive Value of Computed Tomography Scan for Posterior Ligamentous Complex Injuries in Patients with Thoracolumbar Spinal Fractures.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Spontaneous L4/L5 Dislocation Associated With Diffuse Idiopathic Skeletal Hyperostosis in a Young Patient With Severe Obesity: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Which Morphological Features of Facet Diastasis Predict Thoracolumbar Posterior Ligamentous Complex Injury as Defined by Magnetic Resonance Imaging?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. 'Split and splayed C3'-traumatic lateral C2-3 dislocation without neurological deficits: unique case and its management.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Does displacement of cervical and thoracolumbar dislocation-translation injuries predict spinal cord injury or recovery?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Bilateral pure facet joint dislocation in thoracolumbar junction (T11-T12) without facet fracture using a 3D digital printing model for surgical planning: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. CT evaluation of pediatric craniocervical distraction injuries: a comprehensive review of morphometric parameters and practical applications.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Incisura groove depth is associated with reduced rotational fibular displacement after syndesmotic injury: cadaveric validation of an automated three-dimensional incisura morphometric pipeline.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Management of Multilevel Mid-Cervical Fractures in an Adult With Osteopetrosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. High-energy traumatic spondyloptosis at T8-T9 with complete spinal cord injury: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Subaxial cervical spine fractures with facet joint dislocation: Surgical management, technique, and results in a retrospective series of 36 patients.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Complex Charcot Spine Reconstruction in a Young Paraplegic Patient: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Radiomics in spinal research: a narrative review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Minimally invasive approach to cervical intraspinal air gun pellet in a pediatric patient.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Patellar Non-Traumatic Pathologies: A Pictorial Review of Radiologic Findings.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. Imaging of Spondylodiscitis: A Comprehensive Updated Review-Multimodality Imaging Findings, Differential Diagnosis, and Specific Microorganisms Detection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. The value of magnetic resonance imaging and computed tomography in the study of spinal disorders.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. CT-like images based on T1 spoiled gradient-echo and ultra-short echo time MRI sequences for the assessment of vertebral fractures and degenerative bone changes of the spine.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. A Primer on Anatomy, Biophysics, Pathology, Imaging and Treatment of the Intervertebral Disc and the Anterior Spinal Column: The Discogenic, Intervertebral, Spinal Column (DISC) ASPN Workgroup.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. Cellular senescence in musculoskeletal diseases: biological mechanisms and clinical implications.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.