Takayasu arteriti: arkus dalları ve ekstremite damarları

Özet

Takayasu arteriti, aortayı ve başlıca dallarını tutan granülomatöz büyük damar vaskülitidir; bu damarlarda duvar kalınlaşması, stenoz, oklüzyon veya anevrizmal genişleme gelişebilir ve kronik büyük damar oklüzyonlarına kollateral dolaşım eşlik edebilir. BTA lümen değişikliklerini ve damar duvarı bulgularını göstererek arkus dallarının ve eşlik eden diğer damar tutulumlarının yayılım haritasını çıkarmaya yardımcı olur. Gecikmiş/venöz zamanlı görüntülerde çift halka kontrastlanma görülebilir; bulgu tek başına hastalık aktivitesini kesinleştirmez. Çoklu damar yatağı tutulumu olabileceğinden yalnız arkus dallarına odaklanmak eşlik eden aort ve diğer büyük damar lezyonlarını gözden kaçırabilir.

Faz ve pencere

BTA tanısal

BTA’da arkus dallarındaki damar duvarı kalınlaşması, stenoz veya oklüzyon ve anevrizmal genişleme değerlendirilir; kronik büyük damar oklüzyonlarında kollateral dolaşım gelişebilir.

Gecikmiş

Venöz zamanlı kesitlerde kalınlaşmış damar duvarının daha belirgin kontrastlanan dış halkası ile daha az kontrastlanan iç halkası çift halka örüntüsü oluşturabilir; duvar bulguları lümen darlığından ayrı değerlendirilir.

Önerilen pencereler: Anjiyo (G 600 / M 150), Mediasten (G 350 / M 50), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Arkus dallarında, özellikle subklavyen ve ortak karotis arterlerde, uzun segmentli konsantrik duvar kalınlaşması büyük damar vaskülitini düşündürür.
• Arkus dallarında uzun segmentli darlık veya oklüzyon Takayasu ile uyumlu olabilir; aterosklerotik plaklar daha çok fokal ya da ostial dağılım gösterir.
• Kontrastsız kesitlerde kalınlaşmış damar duvarının lümen kan havuzundan daha yüksek atenüanslı görünmesi Takayasu’da tanımlanmıştır; bu bulgu tek başına aktif inflamasyonu kanıtlamaz.
• Gecikmiş/venöz zamanlı görüntülerde belirgin dış ve daha az kontrastlanan iç duvar halkası çift halka görünümünü oluşturur.
• Takayasu arteritinde brakiyal arter oklüzyonuna distal kollateraller eşlik edebilir.
• Aort, brakiyosefalik trunkus, ortak karotis ve her iki subklavyen arter boyunca çok yataklı tutulum yaygın hastalık haritasını ortaya koyar.
• Takayasu arteritinde BT anjiyografi damar duvarı kalsifikasyonunu gösterebilir.

Ölçütler ve sınıflamalar

Hata–Numano anjiyografik yayılım sınıflaması

Tip I: yalnız arkus dalları. Tip IIa: çıkan aorta, arkus ve dalları. Tip IIb: IIa tutulumuna inen torasik aorta eklenir. Tip III: inen torasik aorta ile abdominal aorta ve/veya renal arterler; çıkan aorta ve arkus dalları tutulmaz. Tip IV: yalnız abdominal aorta ve/veya renal arterler. Tip V: IIb ile IV tutulumlarının birleşimi. Koroner tutulum C(+), pulmoner arter tutulumu P(+) olarak eklenir. Bu sınıflama anatomik damar yayılımını tanımlar.

Normalde

Normal arkus dallarında duvar ince ve düzgün, lümen kontrastla kesintisiz doludur; subklavyen ve karotis ostiumlarında uzun konsantrik daralma ya da çift halka kontrastlanma izlenmez. CTA’da damar duvarı bilgisi de elde edildiğinden, Takayasu arteritinde lezyonların yayılımını değerlendirmeye yardımcı olur.

Ayırıcı tanı

Ateroskleroz

arkus dalı ostiumlarında fokal, sıklıkla kalsifiye plak görülebilir; uzun segmentli düzgün duvar kalınlaşması Takayasu ile daha uyumludur, ancak dağılım tek başına ayırıcı değildir.

Dev hücreli arterit

benzer büyük damar duvar kalınlaşması yapabilir; yaş ve eşlik eden klinik dağılım ayırıcıdır, BT bulguları örtüşebilir.

İzole aortit

inflamasyon aort duvarıyla sınırlı olabilir; arkus dalları ve ekstremite arterlerinin birlikte tutulmaması, Takayasu’nun çoklu damar dağılımını desteklemez.

Fibromüsküler displazi

küçük ve orta çaplı arterleri tutan inflamatuvar olmayan arteriyopatidir; multifokal biçimde boncuk dizisi görünümü yapabilir, aort duvarı vasküliti değildir.

Radyasyon sonrası arteriyopati

ışınlanan hacimde, özellikle aksiller-subklavyen veya karotis yataklarında yıllar sonra darlık gelişebilir; önceki radyoterapi öyküsü ve lezyonun ışın alanıyla örtüşmesi ayırıcıdır.

Tuzaklar

• Çift halka kontrastlanması Takayasu arteritini güçlü biçimde düşündürür; hastalık aktivitesini değerlendirmedeki duyarlılığı sınırlıdır (%34–57).
• Tek fazlı BTA’da çift halka örüntüsü belirgin olmayabilir; damar duvarı kontrastlanmasını yorumlarken arteriyel ve uygun gecikmiş/venöz zamanlamayı ayırt et.
• Yaşla ilişkili ostial kalsifik plakları uzun konsantrik vaskülitik kalınlaşmayla karıştırma; kontrastsız ve postkontrast görüntüleri eşleştir.
• Yalnız aort arkusunu tarayıp aksiller ve brakiyal uzanımı atlama; görüntü alanı içindeki ekstremite arterlerini de takip et.

Kendini dene

1. Takayasu arteritinde CTA’nın lezyon yayılımını belirlemede DSA’ya kıyasla daha yararlı bulunmasının kaynakta belirtilen nedeni nedir?

   • Damar duvarı hakkında da bilgi sağlaması
   • İyonizan radyasyon kullanmaması
   • Damar lümenini görüntüleyememesi
   • Kontrast madde gerektirmemesi
   Cevabı göster

   Damar duvarı hakkında da bilgi sağlaması. Kaynakta, CTA’nın damar duvarı hakkında bilgi sağlaması sayesinde lezyonun yayılımını belirlemede daha yararlı olduğu bildiriliyor.

2. Gecikmiş görüntüde damar duvarında kontrastlanan dış halka ve daha az kontrastlanan iç halka görülüyor. Hangi işaret tarif edilmiştir?

   • Çift halka işareti
   • Boncuk dizisi görünümü
   • Subklavyen steal
   • Makarnamsı duvar kalınlaşması (macaroni sign)
   Cevabı göster

   Çift halka işareti. Dış duvar halkasının belirgin, iç halkanın görece az kontrastlanması Takayasu’da tarif edilen çift halka örüntüsüdür. Boncuk dizisi fibromüsküler displaziyle ilişkilidir; subklavyen steal vertebral arterde ters akımla tanımlanır; macaroni işareti ultrasonografide yaygın konsantrik duvar kalınlaşmasıdır.

İlgili konular

• Subklavyen arter stenozu ve çalma fenomeni
• Üst ekstremite periferik arter hastalığı

Kaynaklar

Bu sayfadaki 44 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla otomatik olarak karşılaştırıldı; 17 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-09).

1. Takayasu arteritis: imaging spectrum at multidetector CT angiographypmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Vascular Imaging Techniques to Diagnose and Monitor Patients with Takayasu Arteritis: A Review of the Literaturepmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. 2025 Chinese guideline for the imaging diagnosis and evaluation of Takayasu arteritislink.springer.com
4. Fibromuscular dysplasia: what the radiologist should know: a pictorial reviewpmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. Is radiation-induced arteriopathy in long-term breast cancer survivors an underdiagnosed situation?: Critical and pragmatic review of available literaturepubmed.ncbi.nlm.nih.gov
6. Subclavian Artery: Anatomic Review and Imaging Evaluation of Abnormalitiespubs.rsna.org
7. Takayasu arteritis presenting with dysphagia and morning stiffness: a diagnostic challenge in a middle-aged womanpmc.ncbi.nlm.nih.gov
8. Takayasu Arteritis in a 15-Year-Old Male Presenting with Constitutional Symptoms and Upper Limb Pulse Deficit: A Case Report a Resource-Limited Settingspmc.ncbi.nlm.nih.gov
9. Coronary-Driven Cerebral Revascularization in Type 2a Takayasu Arteritis: A Rare Multisystem Collateral Phenotypepmc.ncbi.nlm.nih.gov
10. Bilateral Takayasu's retinopathy as the initial presentation of Takayasu's arteritis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
11. Unusual Presentation Of A Case Of Takayasu Arteritis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
12. Pyoderma Gangrenosum as a Presenting Feature of Takayasu Arteritis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Imaging difficulties in Takayasu arteritis - case report and review of the literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Case report: A rare case of catastrophic Takayasu arteritis: acute ischemic stroke and anterior ischemic optic neuropathy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Inflammatory Aortopathies in Rheumatic Diseases: A State-of-the-Art Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Utilization of aorta-specific fat attenuation index in evaluating disease activity and inflammation in Takayasu arteritis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Multimodal imaging in neuro-ophthalmology.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Coronary-Driven Cerebral Revascularization in Type 2a Takayasu Arteritis: A Rare Multisystem Collateral Phenotype.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Neurological Complications in Pediatric Takayasu Arteritis: Insights from a Single-Center Experience.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Regional Cerebral Oxygen Saturation Monitoring in an Emergency Cesarean Section for Takayasu Arteritis: A Case Report on Utility and Limitations.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Vasculitis syndromes: large vessel vasculitides and ANCA-associated vasculitides from a neuroradiologist's perspective.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Engineering etiology-aligned in vitro models of human vessels.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Clinical profile and long-term outcomes of pediatric-onset Takayasu's arteritis: data from a mexican national referral center.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. 2022 ACC/AHA guideline for the diagnosis and management of aortic disease: A report of the American Heart Association/American College of Cardiology Joint Committee on Clinical Practice Guidelines.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Isolated Antineutrophil Cytoplasmic Antibody-Associated Coronary Vasculitis and Valvulitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. The Role of Imaging in Monitoring Large Vessel Vasculitis: A Comprehensive Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Imaging in Large Vessel Vasculitis-A Narrative Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Takayasu Arteritis in a 15-Year-Old Male Presenting with Constitutional Symptoms and Upper Limb Pulse Deficit: A Case Report a Resource-Limited Settings.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Takayasu arteritis presenting with dysphagia and morning stiffness: a diagnostic challenge in a middle-aged woman.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Beyond clinical criteria: emerging biomarkers and advanced imaging in the diagnosis, monitoring and treatment of vasculitides.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. Ischemic Stroke as the First Manifestation of Takayasu Arteritis: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Internal carotid artery involvement and stroke risk in Takayasu arteritis: a case-control study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Syncope as the Initial Presentation of Takayasu Arteritis in a 57-Year-Old Female: A Case Report and Literature Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Bilateral Renal Artery Thrombosis With Distal Abdominal Aortic Dissection as the First Presentation of Takayasu Arteritis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Idiopathic IgG4-negative perivascular fibrosis with extensive thoracic aortic, coronary artery, and supra-aortic branch involvement: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Beyond the Pulselessness: A Multifaceted Case of Takayasu Arteritis With Aneurysmal Complications and Extensive Upper Limb Vascular Occlusion in a 40-Year-Old Female.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. Diverse Vascular Manifestations of Takayasu Arteritis: Coronary Artery Stenosis and Aneurysmal Dilation in pediatric patients.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. High-Risk Vascular Remodeling in Takayasu Arteritis: Descending Aortic Multilobulated Saccular Aneurysms and Aortic Coarctation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. Syphilitic descending aortic aneurysm presenting with characteristic double-ring sign on CT: Radiologic-pathologic correlation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. Takayasu Arteritis in a Middle-aged Woman Following Prolonged Subsequent Fever after COVID-19 Infection: An Early Diagnosis Using Contrast-enhanced CT.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez, tıbbi tavsiye değildir. Metinler yapay zekâ desteğiyle yazıldı ve otomatik bir adımda kaynak alıntılarıyla karşılaştırıldı; bu bir tıbbi doğrulama değildir ve içerik uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.