Peritonsiller apse

Özet

Peritonsiller apse, palatin tonsil kapsülü ile üst konstriktör kas arasındaki boşlukta gelişen pürülan koleksiyondur. Kontrastlı BT, klinik tanı belirsizse veya parafarengeal ya da retrofarengeal yayılım kuşkusu varsa koleksiyonun yerini ve uzanımını, hava yolu ile damar komplikasyonlarını değerlendirmeye yardımcı olur. Apseyi tonsillit flegmonundan ayırmak küçük veya erken koleksiyonlarda güç olabilir. Komşu boşluklara uzanım hava yolu basısı, damar trombozu veya mediastinal yayılım gibi komplikasyonlarla ilişkili olabilir; kesitsel görüntüleme yayılımın değerlendirilmesine yardımcı olur.

Faz ve pencere

Kontrastlı tanısal

Kontrastlı BT’de peritonsiller alanda, genellikle palatin tonsilin üst-dış komşuluğunda düşük atenüasyonlu sıvı koleksiyonu ve değişken çevresel kontrastlanma aranır; koleksiyon tonsili mediale itebilir; uvulanın karşı tarafa deviasyonu ve komşu boşluklara uzanım görülebilir.

Önerilen pencereler: Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Palatin tonsil kapsülü dışında, tonsil ile üst konstriktör kas arasındaki peritonsiller alanda sıvı dansitesinde odak
• Koleksiyon çevresinde değişken kalınlıkta kontrastlanan duvar; erken flegmonla sınır belirsiz kalabilir
• Koleksiyonun çoğunlukla tonsilin üst-dış kesiminde yerleşmesi ve tonsili mediale itmesi
• Tek taraflı yumuşak damak kabarıklığı ve uvulanın karşı tarafa itilmesi
• Peritonsiller yağ dokusunda inflamatuvar çizgilenme görülebilir; parafarengeal alana uzanımda ek yumuşak doku inflamasyonu eşlik edebilir
• Orofaringeal hava sütununda daralma veya üst servikal lenfadenopati eşlik edebilir
• Peritonsiller apse genellikle tek taraflıdır; nadiren iki taraflı olabilir

Ölçütler ve sınıflamalar

2025 prospektif çalışmada kullanılan BT tanımı

Çalışma ölçütü: tonsil veya peritonsiller alanda ≥1 cm düşük atenüasyonlu sıvı koleksiyonu ve çevresinde düzensiz kontrastlanan kenar

Normalde

Tonsil kapsülü ile superior konstriktör kas arasındaki peritonsiller alan potansiyel aralıktır; normal incelemede burada apseye ait sınırlı sıvı koleksiyonu ve duvar kontrastlanması görülmez. Aynı orofaringeal seviyede peritonsiller aralığın yağ dokusunu, tonsilin konumunu, uvula orta hattını ve hava sütununun genişliğini karşılaştır.

Ayırıcı tanı

Tonsillit flegmonu

yaygın ödem ve çizgili kontrastlanma görülebilir; belirgin sınırlı sıvı koleksiyonu veya kapsül seçilmeyebilir

İntratonsiller apse

koleksiyon tonsil parankimi içinde yer alır ve tonsil dokusu odağı çevreler

Parafarengeal apse

koleksiyon üst konstriktör kasın lateralindeki parafarengeal boşluğun merkezindedir

Retrofarengeal apse

farinks arka duvarı ile prevertebral yapılar arasındaki boşlukta koleksiyon görülür

Tonsil neoplazmı

lenfoma veya karsinom peritonsiller apse ayırıcı tanısında yer alır

Tuzaklar

• Flegmon düşük atenüasyonlu görünebilir; BT’de apse ile flegmonu ayıran morfolojik ölçütler örtüşebildiğinden tek başına çevresel kontrastlanma kesin tanı koydurmaz.
• Koleksiyonun tonsil kapsülüne göre yerini izle; tonsil parankimi içindeki odağı peritonsiller apse diye adlandırmak anatomik lokalizasyonu değiştirir.
• İki taraflı hastalık ve koleksiyonun uzanımını değerlendirmek için aksiyel görüntüleri koronal reformasyonlarla birlikte incele.
• Diş metaline bağlı çizgisel artefakt tonsil çevresi yapıları örtebilir; bu bölgede değerlendirme artefaktla sınırlanabilir.

Kendini dene

1. Tek taraflı boğaz ağrısında kontrastlı BT, tonsil kapsülü ile üst konstriktör kas arasında duvarlanan sıvı odağı ve mediale itilmiş tonsil gösteriyor. Tanı nedir?

   • Peritonsiller apse
   • İntratonsiller apse
   • Parafarengeal apse
   • Tonsillit flegmonu
   Cevabı göster

   Peritonsiller apse. Koleksiyonun tonsil kapsülü ile üst konstriktör kas arasındaki peritonsiller aralıkta olması ve tonsili mediale itmesi tanıyı destekler. İntratonsiller apsede odak tonsil parankimi içinde kalır; parafarengeal apse konstriktör kasın lateralindedir, flegmonda ise belirgin sınırlı sıvı koleksiyonu olmayabilir.

2. Tonsil çevresinde çizgili ödem var, ancak belirgin sınırlı sıvı merkezi izlenmiyor. En uygun BT yorumu hangisidir?

   • Peritonsiller selülit/flegmon
   • Olgun peritonsiller apse
   • Retrofaringeal apse
   • Tonsillolit
   Cevabı göster

   Peritonsiller selülit/flegmon. Belirgin sınırlı sıvı koleksiyonu olmadan görülen çizgili inflamasyon peritonsiller selülit/flegmonla daha uyumludur. Düşük atenüasyonlu, çevresi kontrastlanan koleksiyon apseyi desteklese de BT bulguları flegmonla örtüşebilir.

İlgili konular

• Retrofaringeal selülit ve süpüratif lenfadenit

Kaynaklar

Bu sayfadaki 38 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 27 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. ESR Essentials: acute infections of the head and neck—practice recommendations by the European Society of Head and Neck Radiologylink.springer.com
2. Diagnosis of Peritonsillar Abscess—A Prospective Study Comparing Clinical with CT Findings in 133 Consecutive Patientsaccess.archive-ouverte.unige.ch
3. Are Computed Tomography Scans Necessary for the Diagnosis of Peritonsillar Abscess?pmc.ncbi.nlm.nih.gov
4. CT of the Neck: Image Analysis and Reporting in the Emergency Settingpubs.rsna.org
5. Peritonsillar Abscessncbi.nlm.nih.gov
6. Diagnostic accuracy of contrast-enhanced CT for neck abscesses: A systematic review and meta-analysis of positive predictive valuejournals.plos.org
7. Peritonsillar Abscessaafp.org
8. Comprehensive assessments of the open mouth dynamic maneuver and metal artifact reduction algorithm on computed tomography images of the oral cavity and oropharynxjournals.plos.org
9. Computed tomography imaging of acute neck inflammatory processeswjgnet.com
10. Critical infections in the head and neck: A pictorial review of acute presentations and complicationspubmed.ncbi.nlm.nih.gov
11. onlinelibrary.wiley.comonlinelibrary.wiley.com
12. merckmanuals.commerckmanuals.com

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.