Splenomegali

Özet

Dalak büyümesi portal hipertansiyon, hematolojik hastalık, enfeksiyon veya infiltrasyonun görüntüleme ipucu olabilir. BT, dalak boyutunu çok düzlemli gösterirken aynı anda portal sistemi, lenf düğümlerini ve eşlik eden parankim değişikliklerini ortaya koyar. Ölçüm tek eksene ve herkese uyan tek bir sınıra indirgenmemeli; vücut yapısı ve ölçüm düzlemi yorumu etkiler. Görüntülemede saptanan dalak büyümesi, radyolojik ve klinik bulgularla eşleştirildiğinde altta yatan sistemik nedenlerin ayırıcı tanısını daraltmaya katkı sağlar.

Faz ve pencere

Portal tanısal

Portal venöz fazda dalak konturunu ve kraniokaudal eksendeki uzanımı koronal/oblik MPR ile ölç; parankim çoğunlukla homojen görünür ve portal sistem, kollateraller, asit ya da fokal lezyonlar aynı incelemede değerlendirilebilir.

Kontrastsız

Kontrastsız BT dalak boyutunu, konturunu ve bazal atenüasyonunu gösterebilir; bu seride kontrastlanma paterni değerlendirilemez.

Önerilen pencereler: Batın (G 400 / M 50), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Koronal veya oblik MPR'de uzun kraniokaudal dalak ekseni ve kaudale uzanan alt pol
• Dalak büyümesinde mide ve sol böbrek üst kutbuyla komşuluk ilişkisi ile splenik hilus damarlarının seyri
• Diffüz splenomegalide parankim homojen olabilir; heterojenlik tek başına altta yatan nedeni belirlemez
• Portal hipertansiyonla ilişkili bulgular: portal/splenik venöz sistem, perigastrik/perisplenik kollateraller ve asit
• Parankim içinde çoklu hipodens odaklar veya kitle görünümü: infiltratif/enfeksiyöz eşlik eden süreç klinik bağlamla birlikte araştırılır
• Hiler ve retroperitoneal lenf düğümleri ile karaciğer boyutu ve konturu

Normalde

Dalak sol subfrenik bölgede, mide fundusu ve sol böbrekle komşudur. Normal portal venöz fazda parankim homojen kontrastlanır; arteriyel fazdaki çizgili/heterojen kontrastlanma fizyolojik olabilir.

Ayırıcı tanı

Persistan dalak lobülasyonu ve çentikler normal şekil varyantlarıdır; kontur düzensizliği yaralanmayla karıştırılmamalı ve boyut ayrıca değerlendirilmelidir.

Portal hipertansiyon

splenomegaliye portal sistem kollateralleri, asit veya portal/splenik venöz değişiklikler eşlik edebilir.

Lenfoma

fokal nodüller, diffüz tutulum veya homojen splenomegali görülebilir; lenfadenopati ve diğer organ bulguları ayırıcı tanıya katkı sağlar.

Enfeksiyöz süreç

küçük çoklu hipodens odaklar görülebilir; ateş/immün durum gibi klinik bağlam ve diğer organ bulguları ayırıcı tanıya katkı sağlar.

Tuzaklar

• Sık kullanılan tek uzunluk sınırı bireysel boy, cinsiyet ve çekim düzlemini yok sayabilir; raporda ölçüm düzlemini belirt.
• Erken kontrast fazındaki geçici dalak heterojenliği parankim hastalığı sanılabilir; portal venöz fazdaki görünümle karşılaştır.
• Oblik uzanan dalak, yalnız standart koronal görüntüde olduğundan kısa ölçülebilir; en uzun ekseni çok düzlemli görüntüde ara.

Kendini dene

1. Portal faz BT'de dalak uzun ekseni belirgin uzamış, parankim homojen ve perigastrik damarlar kıvrımlı. Bu kombinasyon en çok neyi destekler?

   • Portal hipertansif splenomegali
   • Dalak enfarktı
   • Splenik apse
   • Aksesuar dalak
   Cevabı göster

   Portal hipertansif splenomegali. Organ büyümesi ve perigastrik kollateraller portal hipertansiyonla uyumludur. Enfarkt ve apse fokal parankim anormalliği bekletir; aksesuar dalak ayrı, sınırlı bir dokudur.

2. Oblik koronal MPR'de dalak uzun, ancak parankim homojen ve portal sistem olağan. En doğru ölçüm yaklaşımı hangisidir?

   • En uzun oblik kraniokaudal ekseni MPR ile ölçüp vücut yapısıyla yorumlamak
   • Tek bir evrensel kesme değeri uygulamak
   • Arteriyel heterojenliği kitle saymak
   • Yalnız aksiyel çapı kullanmak
   Cevabı göster

   En uzun oblik kraniokaudal ekseni MPR ile ölçüp vücut yapısıyla yorumlamak. Dalak boyutunu değerlendirirken en uzun oblik kraniokaudal ekseni belirlemek ve boy, kilo, cinsiyet gibi bireysel özellikleri hesaba katmak gerekir. Tek bir evrensel sınır veya erken arteriyel görünüm tek başına yeterli değildir; soruda fokal kitle bulgusu da tarif edilmemiştir.

İlgili konular

• Aksesuar dalak
• Dalak şekil varyantları: lobülasyon ve çentikler
• Polispleni ve konjenital aspleni

Kaynaklar

Bu sayfadaki 34 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 15 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-09).

1. Radiological Approach to Splenomegaly: Etiologies, Pathophysiologies, and Diagnostic Strategieskjronline.org
2. The orthogonal measurements approach in estimating spleen size on CT imagespubmed.ncbi.nlm.nih.gov
3. Does coronal oblique length of spleen on CT reflect splenic index?link.springer.com
4. Computed tomography of the spleen: how to interpret the hypodense lesionlink.springer.com
5. Imaging findings of splenic emergencies: a pictorial reviewlink.springer.com
6. Spectrum of Heterotopic and Ectopic Splenic Conditionspubs.rsna.org
7. CT Rule-in and Rule-out Criteria for Clinically Significant Portal Hypertension in Chronic Liver Diseasepubs.rsna.org
8. Noncirrhotic Portal Hypertension: Current Concepts and Overview of Causes, Pathophysiology, and Imaging Findingspubs.rsna.org
9. Radiological Approach to Splenomegaly: Etiologies, Pathophysiologies, and Diagnostic Strategiespmc.ncbi.nlm.nih.gov
10. Splenic Steatopathy: A Clinical and Experimental Framework for Lipid-Associated Splenic Pathologypmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. Neoehrlichiosis Causing Hemolytic Anemia in Patients Treated with Rituximab, Norway, 2024–2025pmc.ncbi.nlm.nih.gov
12. Trastuzumab Emtansine–Associated Porto-Sinusoidal Vascular Disorder: Clinical Features and Outcomes from Published Casespmc.ncbi.nlm.nih.gov
13. From Splenectomy to Partial Splenic Embolization, Which is Better for Hereditary Spherocytosis?pmc.ncbi.nlm.nih.gov
14. Splenic lymphangioma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Hepatic manifestations of telomere biology disorders.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Imaging of the spleen in malaria.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. [Chronic lymphocytic leukemia].pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Sarcoidosis and common variable immunodeficiency: similarities and differences.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Tocilizumab treatment in Felty's syndrome.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Multidetector CT enterography of focal small bowel lesions: a radiological-pathological correlation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Bone lesions in hairy cell leukemia: Diagnosis and treatment.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Neuroinflammatory Disease as an Isolated Manifestation of Hemophagocytic Lymphohistiocytosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. An overview on bone manifestations in Gaucher disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Improving diagnosis of atraumatic splenic lesions, Part III: malignant lesions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Improving diagnosis of atraumatic splenic lesions, part I: nonneoplastic lesions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Imaging-based fibrosis assessment and risk stratification in MASLD.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Assessing Venous Congestion in Acute and Chronic Heart Failure: A Review of Splanchnic, Cardiac and Pulmonary Ultrasound: Part 1: Conventional B-Mode, Colordoppler, and Vexus Protocol.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. International Society of Paediatric Surgical Oncology (IPSO) Minimally Invasive Surgery (MIS) Guidelines.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Torsion and Rupture of a Wandering Pelvic Accessory Spleen Associated with Essential Thrombocythemia: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Angioimmunoblastic T-cell lymphoma with secondary hemophagocytic lymphohistiocytosis initially misdiagnosed as classical Hodgkin lymphoma: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. A Case of Recurrent Refractory Stomal Variceal Bleeding Associated with Oxaliplatin-Induced Portal Hypertension.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. pubs.rsna.orgpubs.rsna.org

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.